In de periode van 2017 tot en met 2025 is het aantal aankondigingen van vrijwillige transparantie vooraf verzesvoudigd, van 160 naar 969 per jaar. Dit blijkt uit analyse van gegevens uit TenderNed.
Uitgangspunten
- Periode: Deze analyse heeft betrekking op de periode 1 januari 2017 tot en met 31 december 2025, op basis van de publicatiedatum.
- In de analyse opgenomen: Aanbestedingen die via TenderNed zijn uitgevoerd en aanbestedingen die via een tSender zijn verlopen.
- Gebruikte dataset: De gepresenteerde cijfers zijn gebaseerd op informatie uit de publicaties op het aankondigingenplatform.
Vrijwillige transparantie toepassen
Een publieke inkoper die ervoor gekozen heeft om niet Europees aan te besteden, maar twijfelt of hij een opdracht volgens de regels voor opdrachten boven de Europese drempels had moeten aanbesteden, kan gebruikmaken van een zogenaamde ‘aankondiging van vrijwillige transparantie vooraf’.
Een publieke inkoper kan vrijwillige transparantie bijvoorbeeld ook gebruiken als blijkt dat er maar één partij is die de opdracht kan uitvoeren. De reden die in de periode 2017-2025 het vaakst wordt genoemd is 'de opdracht kan alleen door een bepaalde ondernemer worden uitgevoerd wegens het ontbreken van mededinging om technische redenen' (67%). Bij 8% wordt aangegeven dat er bij een eerdere procedure geen geschikte inschrijvingen zijn ontvangen.
Wat vrijwillige transparantie inhoudt
Aankondiging van vrijwillige transparantie vooraf houdt in dat de aanbestedende dienst voor het sluiten van de (raam)overeenkomst zijn voornemen tot gunnen vrijwillig bekendmaakt, waardoor belanghebbenden zich hiertegen kunnen verzetten.
De aanbestedende dienst doet dit door het voornemen tot het sluiten van de overeenkomst via TenderNed in het Publicatieblad van de Europese Commissie te publiceren en minimaal 20 kalenderdagen te wachten met het sluiten van de overeenkomst. Als binnen deze termijn geen rechtszaak wordt gestart, kan de overeenkomst niet meer worden vernietigd.
Meer informatie: aanbestedingsplicht op pianoo.nl.
Aantal aankondigingen vrijwillig transparantie
Het aantal aankondigingen van vrijwillige transparantie is in de periode van 2017 tot en met 2025 verzesvoudigd, van 160 naar 969 per jaar.
Meestgebruikte CPV-codes vrijwillige transparantie
Vrijwillige transparantie wordt in de periode van 2017 tot en met 2025 het vaakst gebruikt bij de CPV-codes voor IT-diensten: adviezen, softwareontwikkeling, internet en ondersteuning. Bij deze opdrachten komen de meeste vrijwillige transparanties in deze periode van publiekrechtelijke instellingen (40%), gevolgd door gemeenten (33%).
De publicaties van vrijwillige transparantie voor zowel laboratoriumdiensten als medische apparatuur komen met name van ziekenhuizen.
Top 5 CPV-codes vrijwillige transparantie 2017-2025
| Positie | CPV-code | Aantal |
|---|---|---|
| 1 | 72000000-5 IT-diensten: adviezen, softwareontwikkeling, internet en ondersteuning | 584 |
| 2 | 38000000-5 Laboratoriuminstrumenten, optische en precisie-instrumenten | 542 |
| 3 | 48000000-8 Software en informatiesystemen | 377 |
| 4 | 33000000-0 Medische apparatuur, farmaceutische artikelen en artikelen voor lichaamsverzorging | 357 |
| 5 | 79000000-4 Zakelijke dienstverlening: juridisch, marketing, consulting, drukkerij en beveiliging | 336 |
Aankondigingen vrijwillige transparantie per type opdracht
De vrijwillige transparantie wordt in de periode 2017-2025 met name toegepast bij diensten en leveringen. Relatief gezien wordt deze bij leveringen het vaakst gebruikt.
In 2025 vond vrijwillige transparantie plaats bij 10% van de leveringen en bij 8% van de diensten.
Aard van de opdracht vrijwillige transparantie
In absolute aantallen komt de aankondiging van vrijwillige transparantie in de periode 2017-2025 het meest voor bij overheidsopdrachten, gevolgd door raamovereenkomsten. In relatieve zin komt het in deze periode juist veel voor bij concessieovereenkomsten. In 2023 betrof dit zelfs bij 49% van de concessieovereenkomsten, maar sinds 2024 is dit gedaald naar zo'n 15%.
Voor de concessieovereenkomsten hebben de aankondigingen van vrijwillige transparantie vooral betrekking op collectieve zorgverzekeringen.
Vrijwillige transparantie per type aanbestedende dienst
Publiekrechtelijke instellingen en gemeenten zijn verantwoordelijk voor de meeste aankondigingen van vrijwillige transparantie vooraf in de periode van 2017 tot en met 2025. Speciale sectorbedrijven passen de vrijwillige transparantie in deze periode procentueel het vaakst toe (8%). Zij gebruiken het met name bij opdrachten voor chemische producten.
